Investeren, activeren, waarderen en afschrijven

Disclaimer:
Dit betreft UITSLUITEND een samenvatting. Op geen enkele manier kunnen hier rechten aan worden ontleend.

Levenscyclus materieel Actief

  1. Investeren/Activeren
  2. Waarderen
  3. Afschrijven
  4. Ga naar 1. (ondertussen Onderhoud)

Wet- en Regelgeving

Grondslag:
Gemeentewet artikel 212
De (financiële) verordening in ieder geval regels voor waardering en afschrijving van activa.
Grondslag:
BBV artikel 33 t/m 36 en 59 t/m 65
Regels voor waardering, activering en afschrijven
Hulpmiddelen
Notitie BBV: Notitie materiële vaste activa (januari 2020).
Financiële verordening Gemeente.
Notitie Gemeente: Nota activeren, waarderen en afschrijven.

Investeren, Activeren en Afschrijven

  • Investeren
    • Vastleggen van vermogen waarvan het nut zich uitstrekt over meerdere jaren.
  • Activeren
    • Bij investeren spreekt men van activeren als de financiële waarde van aangeschafte of vervaardigde kapitaalgoederen op de balans wordt gepresenteerd = activa.
    • Investeringen komen op de balans te staan en de exploitatielasten van deze investeringen komen ten laste van de exploitatie.
  • Afschrijven
    • Afschrijven is de kosten van een kapitaalgoed te verdelen over meerdere perioden. Als investeringen worden geactiveerd, wordt hier op afgeschreven. Het investeringsbedrag minus afschrijving heet boekwaarde.
    • Afschrijvingen en rente samen worden kapitaallasten genoemd.

Investeringen

  • Verplicht in de begroting op te nemen (BBV art. 20 lid 2b) bij de uiteenzetting van de financiële positie; lasten worden in de exploitatie opgenomen.
  • Raad bepaalt via verordening art. 212 Gw of er (voor bepaalde investeringen) vooraf autorisatie wordt verleend, of niet.
  • De Raad bepaalt via verordening art. 212 Gw welke ondergrens wordt gehanteerd voor het activeren van investeringen.
  • In de begroting wordt een overzicht opgenomen van toekomstige investeringen, ook voor de meerjarenraming (zie BBV art. 22 lid 2).

Soorten Investeringen

  • Nieuwe of uitbreidingsinvesteringen.
  • Vervangingsinvesteringen.
  • Levensduur verlengende investeringen.

Verschillende soorten activa (art. 33)

  • Immateriële activa.
  • Materiële activa.
  • Financiële activa.

Immateriële vaste activa (art. 34)

Hier valt onder:

  • Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio;
  • Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief;
  • Bijdragen aan activa in eigendom van derden (*1)

(*1) Onder specifieke voorwaarden mogen bijdragen aan activa in eigendom van derden worden geactiveerd. (zie hiervoor art. 61 BBV)

Materiële vaste activa (art. 35) onderverdeeld in:

  • Investeringen met een economisch nut
    • Denk aan:
      • Investeringen in gebouwen, inventaris, voertuigen
      • Alles wat geld kan genereren
      • Behalve investeringen waar heffingen tegenover staan (zie hierna)
  • Investeringen met een economisch nut waar heffingen tegenover staan.
    • Denk aan:
      • Investeringen ten behoeve van de riolering
      • Investeringen ten behoeve van de afvalverwijdering
  • Investeringen met een maatschappelijk nut
    • Denk aan:
      • De investeringen in de openbare ruimte (wegen, parken, bruggen et cetera)

Financiële vaste activa (art. 36)

  1. Kapitaalverstrekkingen aan :
    1. Deelnemingen;
    2. Gemeenschappelijke regelingen;
    3. Overige verbonden partijen.
  2. Leningen aan:
    1. Openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden;
    2. Woningbouwcorporaties;
    3. Deelnemingen;
    4. Overige verbonden partijen.
  3. Overige langlopende rekeningen;
  4. Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer;
  5. Uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd van één jaar of langer;
  6. Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd één jaar of langer.

Van investeren naar activeren

  • Alle investeringen verplicht te activeren (art. 59 BBV)
    • Behalve kunstvoorwerpen met een cultureel-historische waarde.
  • Bijdragen van derden moeten in mindering worden gebracht, mits deze in directe relatie staan tot de betreffende investering (art. 62 BBV).
  • Algemene bijdragen of subsidies van derden mogen niet in mindering worden gebracht op de investering. Deze kunnen wel geactiveerd worden als reserve.
  • Reserves mogen niet in mindering worden gebracht (art. 62 BBV)
  • Voorzieningen moeten in mindering worden gebracht bij investeringen (art. 44 lid 1d BBV) waarvoor een heffing wordt geheven.

Bruto-netto Methode

Wat houdt dit in?

  • Bruto: investeringen voor bedrag investering registeren.
  • Netto: bijdragen derden moeten op bedrag investeringen in mindering worden als deze in directe relatie staan tot de betreffende investering.

Hoe te gebruiken?

  • Thans verplicht netto methode (BBV art. 62 lid 2)
  • Relatie met reserves:
    • Reserves mogen niet in mindering worden gebracht.
    • Reserve kan wel gebruikt worden voor dekking kapitaallasten.

Componentenbenadering

De componentenbenadering:

  • Verschillende samenstellende delen van een materieel vast actief, die afzonderlijk vervangen kunnen worden, kunnen worden afzonderlijk afgeschreven op basis van de individuele waardevermindering van die delen.
  • Indien de componentenbenadering wordt toegepast en het betreffende onderdeel van de materiële vaste activa is afgeschreven (einde gebruiksduur), is er geen sprake van groot onderhoud maar van vervangingsinvesteringen.
  • Vervanging van een afzonderlijk geactiveerd onderdeel = investering.
  • Vervanging van een niet afzonderlijk geactiveerd onderdeel = groot onderhoud.

Activeren onder voorwaarden BBV art. 60

Toestaan te activeren.
Onder (cumulatieve) voorwaarden (opnemen onder immateriële vaste activa)

  • Kosten van onderzoek en ontwikkeling kunnen worden geactiveerd als:
    • Het voornemen bestaat het actief te gebruiken of te verkopen,
    • De technische uitvoerbaarheid om het actief te voltooien vaststaat,
    • Het actief in de toekomst economisch of maatschappelijk nut zal genereren en
    • De uitgaven die aan het actief zijn toe te rekenen betrouwbaar kunnen worden vastgesteld.

Activeren onder voorwaarden BBV art. 61

Toestaan te activeren.
Onder (cumulatieve) voorwaarden (opnemen onder immateriële vaste activa)

  • Bijdrage aan activa in eigendom van derden
    • Met cumulatief de volgende voorwaarden:
      • Er is sprake van een investering bij een derde,
      • De investering bijdraagt aan de publieke taak,
      • De derde heeft zich verplicht tot het daadwerkelijk investeren op de wijze zoals is overeengekomen en
      • De bijdrage kan worden teruggevorderd, indien de derde in gebreke blijft of de provincie onderscheidenlijk de gemeente anders recht kan doen gelden op de activa die samenhangen met de investering.

Waarderen BBV art. 63

  • Activa wordt gewaardeerd op verkrijgings- of vervaardigingsprijs.
    • Verkrijgingsprijs: inkoopprijs + bijkomende kosten.
    • Vervaardigingsprijs: aanschaf grond- en hulpstoffen + overige kosten vervaardiging.
  • Uitzonderingen
    • Uitgifteprijs erfpacht: eerste uitgifte en eeuwigdurende erfpacht: registratiewaarde.
    • Financiële activa en passiva: nominale waarde.
    • Erfpacht gronden tegen eerste uitgifte prijs (lid 4).
    • Actuele waarde als bestemming veranderd (lid 5).
    • Nazorgfondsen Wet Milieubeheer tegen actuele waarde (lid 6).
    • Passiva tegen nominale waarde (lid 7) m.u.v. van voorzieningen tegen contante waarde.
    • Voorziening oninbaarheid verrekenen met nominale waarde vordering (lid 8)

Gevolgen waardering

  • Door te waarderen tegen verkrijgings-/vervaardigingsprijs (en hierop af te schrijven) kunnen stille reserves ontstaan (*1).
  • Afboeken deel van de boekwaarde ten laste van de exploitatie als de boekwaarde hoger is dan de actuele waarde duurzame (meerjarige) waardevermindering (zie BBV art. 65 lid 1).

(*1) (= ‘echte’/’actuele’ waarde -/- boekwaarde)

Waarderen BBV art. 65

  • Naar verwachting duurzame waardeverminderingen van vaste activa worden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking genomen (*1).
  • Voorraden/deelnemingen afschrijven als de marktwaarde lager is dan de verkrijgings- of vervaardigingsprijs.
  • Een buiten gebruik gesteld actief wordt afgewaardeerd (afgeschreven) als de restwaarde lager is dan de boekwaarde.

(*1) Let op! Dit kan alleen als de functie van de vaste activa wijzigt (zie notitie Mva 5.3).

Afschrijven BBV art. 64

  • Investeringen onafhankelijk van jaarresultaat afschrijven (lid 1).
  • Slechts om gegronde redenen mogen de afschrijvingen geschieden op andere grondslagen dan die welke in het voorafgaande begrotingsjaar zijn toegepast (lid 2).
  • Vaste activa afschrijven op basis van gebruiksduur (lid 3).
  • Afschrijven immateriële vaste activa gelijk aan looptijd lening (lid 4) en voor kosten onderzoek en ontwikkeling max. 5 jaar (lid 5).
  • Voor bijdragen aan activa in eigendom van derden is de afschrijvingsduur maximaal gelijk aan die van de activa waarvoor de bijdrage aan derden wordt verstrekt (lid 6).

Afschrijven in de notitie materiële vaste activa

  • Keuzevrijheid gemeente in vaststellen afschrijvingsbeleid.
  • Vaststellen wat gelijksoortige activa inhoudt door deze in te delen in (sub)categorieën.
  • Per subcategorie maar 1 afschrijvingsmethode mogelijk.
  • Vastleggen welke keuze wordt gemaakt voor het moment van afschrijven (4 keuzes mogelijk).
  • Vastleggen welke afschrijvingstermijn per categorie kapitaalgoed wordt gebruikt.
  • Geen afschrijving mogelijk op grond.
  • Grond dat onlosmakelijk verbonden is met infrastructuur (bijv. wegen) wordt gerekend tot de kosten van infrastructuur en wordt wel afgeschreven.
  • Vastleggen of rekening wordt gehouden met restwaarde.

Afschrijven in de bijdrage aan activa van derden

Bijdrage aan activa van derden

  • Bijdrage aan publieke taak wil ook zeggen dat er een algemeen belang mee gediend is dus geen individueel belang.
  • Afschrijvingstermijn is maximaal gelijk aan de afschrijvingsduur van de activa die door de betreffende derde wordt gehanteerd.

–> Woningaanpassing (wordt vergoed onder de WMO) niet activeren –> geen algemeen belang maar individueel belang.

Kapitaallasten

Onder kapitaallasten wordt verstaan:

  • De jaarlijkse afschrijving.
  • De aan de activa toe te rekenen rente.

De kapitaallasten worden opgenomen in de exploitatie (baten en lasten) en maken onderdeel uit van de exploitatielasten.

Kapitaallasten nieuwe investeringen

  • In de verordening art. 212 Gw kan worden bepaald dat in het eerste jaar wel, gedeeltelijke of geen kapitaallasten worden toegerekend (Notitie Materiële Vaste Activa zie BBV).
  • Afschrijving van ingang van
    • Het jaar waarin kapitaalgoed gereed komt of wordt verworven
    • Medio begrotingsjaar waarin het gereed komt of wordt verworven.
    • Begrotingsjaar volgend op gereed komen of verworven.
    • Het moment van ingerbruikname.
  • Omdat investeringen vaak later beginnen dan gepland kent deze post (kapitaallasten) vaak vrijval en/of onderuitputting.

Dekken en financieren

Dekking
Houdt in dat bij nieuwe initiatieven ook is aangegeven op welke wijze nieuwe lasten door baten (of mindere lasten) worden gedekt “opgevangen” (d.w.z. met gelden die niet behoeven te worden terugbetaald).

Financiering
Betreft de wijze waarop middelen (geld) worden ingezet om activa aan te schaffen. Financiering kan geschieden met eigen financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) dan wel met externe financieringsmiddelen (opgenomen geldleningen).

Afschrijven en aflossen

  • Afschrijven is het boekhoudkundig tot uitdrukking brengen van een waardevermindering van een actief.
    = geen uitgave; afschrijving is wel een last in de begroting.
  • Aflossen is terugbetalen van geleend geld.
    • Vaak worden voor de afgeloste geldleningen nieuwe geldleningen aangegaan.
    • Aflossen heeft geen invloed op de exploitatie; het is een mutatie op de balans.
  • Relatie afschrijving en aflossing:
    • Door afschrijving vallen middelen vrij waarmee aflossingen kunnen worden betaald.
    • Evenwicht in afschrijving en aflossing is gewenst.

Restwaarde

Restwaarde is toegestaan.

  • Restwaarde moet worden bepaald aan het begin van de investering en mag niet aangepast worden.
  • Zie hiervoor notitie Materiële Vaste Activa.
  • Wordt echter zeer sporadisch gebruikt.

Voorbeeld bepaling kapitaallasten

  1. Investering: € 5.000.000,00
  2. Specifieke subsidie provincie: € 1.000.000,00
  3. Eigen reserve is: € 2.000.000,00
  • Afschrijving in 40 jaar (start = na de investering)
  • Rente over investeringen 2% over de boekwaarde op 1-1
    • In jaar van de investering 1/2 van het percentage.

Uitwerking

Wat weten we:

  • De bijdrage van derden moet in mindering worden gebracht, omdat deze een directe relatie heeft met deze investering. (€ 5.000.000,00 – € 1.000.000,00 = € 4.000.000,00. (= netto methode).
    • De eigen reserve mogen we niet gebruiken (wel als dekking voor de jaarlijkse kapitaallasten).
  • We starten met afschrijven in het jaar na de investering (in 40 jaar).
  • De rente over het jaar van de investering is 1% (1/2 * 2%).

De kapitaallasten zijn:

  • Voor het jaar van de investering
    • rente: 1% * € 4.000.000,00 = € 40.000,00
  • Voor het jaar na de investering
    • rente: 2% * € 4.000.000,00 = € 80.000,00
    • afschrijving 1/40 * € 4.000.000,00 = € 100.000,00
    • Totaal: € 80.000,00 + € 100.000,00 = € 180.000,00
  • Het is toegestaan de reserve van € 2.000.000,00 te gebruiken als dekking van de jaarlijkse kapitaallasten door daar jaarlijks 1/40 deel (€ 50.000,00) uit te onttrekken.

Wat gebeurt er in de Balans bij Uitgewerkt Voorbeeld?

  • Aan de activa kant wordt opgevoerd:
    • MVA Investering € 5.000.000,00
    • Minus bijdrage derden (€ 1.000.000,00) is € 4.000.000,00
  • Aan de passiva kant:
    • Bestemmingsreserve investeringen -/- € 2.000.000,00
    • Reserve kapitaallasten +/+ € 2.000.000,00
  • Vanaf het jaar na de investering wordt jaarlijks een bedrag van 1/40 van € 2.000.000,00 onttrokken ter dekking van (een deel) de kapitaallasten.

Boekwinst bij verkoop actief

Een boekwinst dient als eenmalige bate in de jaarrekening te worden verwerkt en mag niet met een eventueel vervangingsobject worden verrekend.
(notitie Materiële Vaste Activa zie BBV)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *