Begroting (vervolg), rapportages en basis-begrotingswijziging

Disclaimer:
Dit betreft UITSLUITEND een samenvatting. Op geen enkele manier kunnen hier rechten aan worden ontleend.

Begroting (vervolg)

Begrotingsindeling volgens BBV

Begroting:

  • Beleidsbegroting
    1. Programmaplan
      1. Programma’s
      2. Algemene dekkingsmiddelen
      3. Overhead
      4. Vennootschapsbelasting
      5. Onvoorzien
    2. Paragrafen
  • Financiële begroting
    1. Overzicht baten en lasten + toelichting
    2. Uiteenzetting financiële positie + toelichting. Bijlage: overzicht van geraamde baten en lasten per taakveld/uitvoeringsinformatie.

Programmaplan BBV 8 lid 1

Te realiseren programma’s(overige taakvelden)
Overzicht algemene dekkingsmiddelen(taakvelden 0.5, 0.61, 0.61, 0,64, 07)
Overzicht van de kosten van overhead(taakveld 0.4)
Bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting(taakveld 0.9)
Het bedrag voor onvoorzien(maakt deel uit van taakveld 0.8)

Programmaplan BBV 8 lid 2 en 3

Een programma is een samenhangend geheel van activiteiten.

  • Het programmaplan bevat per programma:
    1. De doelstelling, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten ten minste toegelicht aan de hand van de bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren.
    2. De wijze waarop ernaar gestreefd zal worden die effecten te bereiken en de betrokkenheid hierbij van de verbonden partijen.
    3. De raming van baten en lasten.
  • Maatschappelijke effecten
    • zijn de gevolgen die ons beleid heeft op een bestaande situatie die we maatschappelijk onwenselijk vinden
    • door de effecten te beschrijven, geven we aan wat onze maatschappelijke doelen zijn, die we met ons beleid willen realiseren (SMART).

3 w-vragen BBV 8 lid 3

  • 1e w-vraag >> Wat willen we bereiken?
  • 2e w-vraag >> Wat gaan we er voor doen?
  • 3e w-vraag >> Wat mag het kosten?

Programmaplan BBV 8 lid 4,5 en 6

  • De baten en lasten kunnen per programma worden verdeeld naar prioriteiten en overig.
    • Splitsing van belang voor politiek belangrijke (bijv. nieuw beleid) en minder belangrijke onderwerpen (bijv. going concern).
  • Het overzicht algemene dekkingsmiddelen bevat ten minste:
    • lokale heffingen (niet gebonden besteding)
    • algemene uitkeringen
    • dividend
    • saldo financieringsfunctie (rente)
    • overige algemene dekkingsmiddelen
  • Het bedrag voor onvoorzien wordt geraamd voor de begroting in zijn geheel of per programma (zie hierna).

Onvoorzien

  • Definitie: verplicht te ramen bedrag op de begroting voor het opvangen van onvoorzienbare, onuitstelbare en onvermijdbare uitgaven, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien.
  • Gemeentewet art. 194, lid 2 (i.r.t. verplichte uitgaven)
  • Art. 8, lid 6 BBV – op overzicht algemene dekkingsmiddelen, onvoorzien in geheel of op programma.
  • Art. 25 BBV – in het programmaverantwoording inzicht in gebruik geraamd onvoorzien.
  • Art. 28 BBV – toelichting programmarekening overzicht aanwending onvoorzien.

Doelenboom

Overlast drugsverslaafden
Maatschappelijke effecten (hoofddoelen) >>Subdoelen >>Prestaties
een veilige omgeving om te wonen, werken en recreëren –> toename veiligheidsgevoel burgers –>
afname drugsoverlast in de openbare ruimte
–> Toename gearresteerde dealers
–> Toename gecontroleerde coffeeshops
–> aanbieden van dagbestedings-activiteiten
– indicator: aantal klachtmeldingen
– indicator: % burgers dat zich wel eens onveilig voelt

Beleidsindicatoren

  • Maatschappelijke effecten van beleid toe te lichten.
  • Om te kunnen sturen op de effecten van het beleid.
  • De Raad moet een oordeel kunnen vormen over de behaalde beleidsresultaten uit het verleden en een inschatting kunnen maken van de te behalen resultaten in de toekomst.
  • Om resultaten te kunnen vergelijken.

Bij de opleiding BBV – Verdieping gaan we hier verder op in.

De paragrafen in de begroting

Paragrafen BBV art. 9

  • “Dwarsdoorsnede” in begroting.
  • Zonder deze paragrafen is deze informatie versnipperd.
  • Beleidslijnen van beheersmatige aspecten en lokale heffingen.
  • Hebben grote financiële impact, grote politieke betekenis of aanzienlijk belang voor realisatie beleidsprogramma’s.
  • De Raad mag meer paragrafen instellen.

Schema paragrafen/programma’s

paragraafparagraafenzovoort
Lokale heffingenWeerstandsvermogen en risicobeheersingprogramma zorg, gezondheid & welzijn
programma verkeer
enzovoort

Verplichte paragrafen BBV art 9

  • Lokale heffingen *1
  • Weerstandsvermogen en risicobeheersing *1
  • Onderhoud kapitaalgoederen
  • Financiering *1
  • Bedrijfsvoering *1
  • Verbonden partijen *1
  • Grondbeleid

*1 Deze paragrafen kent het waterschap ook (art. 4.11) + andere verplichte paragrafen.

Twee manieren om met paragrafen om te gaan:
1. Jaarlijks bij de begroting beleidskaders vaststellen of
2. Nota’s uitbrengen over het onderwerp van de paragraaf (heeft de voorkeur)

Verplichte paragrafen BBV art 10

De gemeente moet minimaal het overzicht van verschillende lokale heffingen voor het betreffende begrotings- c.q. verslagjaar opnemen.

  • Geraamde inkomsten (baten) – zowel op de “gebonden” als “ongebonden” heffingen
  • Beleid lokale heffingen
  • Overzicht hoofdlijnen diverse heffingen (zie hierna)
  • Aanduiding lokale lastendruk
  • Beschrijving kwijtscheldingsbeleid
  • Niet alle belastingen komen voor bij alle gemeenten
    • Gemeenten zijn vrij om deze zelf in te stellen
  • Geldt alleen voor heffingen en leges
  • Belastingen hoeven niet kostendekkend te zijn
  • Overzicht hoofdlijnen diverse heffingen
    • Inzichtelijk maken hoe bij de berekening van de tarieven de baten de lasten niet overschrijden (max. kostendekkend).
    • Beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling zijn gehanteerd

Voorbeeld berekening van kostendekkendheid van de riool- of afvalstoffenheffing

Lasten taakveld(en) incl. (omslag)rente-3.500
Inkomsten 240
Netto lasten taakveld-3.260
Toe te rekenen lasten:
Overhead incl. (omslag)rente-1.440
BCF-BTW-200
Totale lasten-4.900100%
Opbrengst heffingen4.500
Dekking92%

In de notitie lokale heffingen van de commissie BBV zijn de volgende stellige uitspraken en aanbevelingen opgenomen die direct betrekking hebben op de paragraaf lokale heffingen.

Stellige uitspraak:

  • Indien baten van lokale heffingen in één jaar geraamd en gerealiseerd worden en de lasten zich over meerdere jaren uitstrekken, is het toegestaan deze te matchen. Hiertoe wordt gebruik gemaakt van een voorziening ex. artikel 44, lid 2 BBV (baat gaat voor de last uit) of de balanspost ‘nog te verrekenen bedragen’ (last gaat voor de baat uit).

Aanbeveling:

  • De commissie BBV adviseert om in de paragraaf lokale heffingen onder het onderdeel beleid een overzicht op te nemen van de te onderscheiden lokale heffingen, de maatstaf en de doelstelling die wordt beoogd met het opleggen van de heffing.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing BBV art. 11

  • Weerstandscapaciteit: middelen en mogelijkheden om niet-begrote kosten te dekken.
  • Risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn voor de financiële positie.
  • Het weerstandsvermogen is de relatie tussen weerstandscapaciteit en risico’s.
  • De paragraaf omvat tenminste:
    • Inventarisatie weerstandscapaciteit
    • Inventarisatie risico’s
    • Beleid weerstandscapaciteit en risico’s
    • Financiële kengetallen
  • Nadere regels kengetallen.

Weerstandscapaciteit en risico’s

  • Weerstandscapaciteit kan omvatten
    • Algemene reserve (niet als papieren reserve)
    • Onbenutte belastingcapaciteit
    • Onvoorzien
    • Stille reserves
    • Eventueel bestemmingsreserve (besluit raad)
  • Risico’s (kans) en geen onzekerheden (mate van gebeurtenis)
    • Inventariseren via risicomanagement
    • Ontwikkelingen van risico’s in kaart brengen (scenario’s) en aangeven welke (beleidsmatige) opties er zijn om mogelijke niet geraamde financiële consequenties zo goed mogelijk te beheersen
    • Beoordeling kan aan de hand van een zogenaamde stresstest
  • Risico’s in te delen in
    • Budgettaire risico’s, op eigendommen, die samenhangen met bedrijfsvoering
    • Maar ook: politieke / bestuurlijke, organisatorische / personeelsrisico’s, juridische, technische, financiële risico’s, maatschappelijk, imago / pers

Financiële kengetallen

    1. netto schuldquote
    2. idem, gecorrigeerd met verstrekte leningen
  1. solvabiliteitsratio
  2. grondexploitatie
  3. structurele exploitatieruimte
  4. belastingcapaciteit

Onderhoud kapitaalgoederen BBV art 12

  • Verplicht
    • Onderwerpen: wegen, riolering, water, groen en gebouwen
    • Beleidskader (bijvoorbeeld bepaald kwaliteitsniveau), uit beleidskader voortvloeiende
    • financiële consequenties en financiële consequenties in de begroting.
  • Notitie Materiële Vaste Activa: stellige uitspraken:
    • Boekwinst is een incidentele bate
    • Klein- onderhoud t.l.v. exploitatie
    • Achterstallig onderhoud t.l.v. exploitatie / vormen van voorziening
    • Groot-onderhoud of direct t.l.v. exploitatie of t.l.v. gevormde voorziening als er een beheers/onderhoudsplan is.
  • Beheers/onderhoudsplannen in relatie met voorzieningen
  • Interessant voor de raad i.v.m. klachten burgers, systematische aanpak, bedrag in begroting

Financiering – BBV art 13

  • Verplicht
    • De beleidsvoornemens t.a.v. het risicobeheer van de financieringsportefeuille.
    • Inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitatie en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.
  • Verordening art. 212 Gw
    • doelstelling, richtlijnen en limieten financieringsfunctie
    • treasurystatuut (= kader voor de treasuryfunctie) die bestaat uit:
      1. risicobeheer van de financieringsportefeuille
      2. financiering
      3. kas-, debiteuren- en crediteurenbeheer
  • BBV: financieringsparagraaf
  • Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO)
  • Wet Houdbare Overheidsfinanciën (HOF)

Bedrijfsvoering – BBV art 14

  • Kan worden gebruikt voor de beleidsmatige ontwikkelingen op het terrein van bijvoorbeeld human resource management, informatievoorziening en duurzame inkoop.
  • Overhead: verplicht onderdeel bij programmaplan.
  • Kan ook worden gebruikt voor een toelichting op de wijze waarop de uitgangspunten voor bedrijfsvoering zijn gebruikt.
  • In de notitie over het model rechtmatigheidsverantwoording* noemt de commissie BBV de paragraaf bedrijfsvoering waarin een toelichting kan worden gegeven over de geconstateerde afwijkingen en hoe deze in de toekomst kan worden vermeden.

*januari 2020

Verbonden partijen – BBV art 15

  • Een verbonden partij is een publiek- of privaatrechtelijk rechtspersoon waarmee de gemeente zowel een bestuurlijk belang als financieel belang heeft uit publiek belang.
  • Paragraaf bevat ten minste:
    • Visie op verbonden partijen en de beleidsvoornemens in relatie tot de realisatie doelstellingen van de begroting.
    • Lijst van verbonden partijen:
      1. GR’s
      2. Vennootschappen en coöperaties
      3. Stichtingen en verenigingen
      4. Overigen
    • In de lijst van verbonden partijen wordt ten minste opgenomen
      • De wijze waarop de gemeente belang heeft in de verbonden partij en het belang dat daarmee gediend wordt.
      • Belang in de verbonden partij aan het begin en het einde van het begrotingsjaar.
      • De verwachte omvang aan het begin en het einde van het begrotingsjaar.
      • De verwachte omvang van het financiële resultaat in het begrotingsjaar.
      • De eventuele risico’s, als bedoeld in art. 11, van de verbonden partij voor de financiële positie van de gemeente.
  • Zie ook notitie verbonden partijen oktober 2016.
  • Opnemen in lijst van verbonden partijen:
    • Wijze belang gemeente/provincie heeft bij verbonden partij en algemeen belang.
    • Belang gemeente/provincie bij begin en verwachte omvang einde jaar.
    • Verwachte omvang eigen en vreemd vermogen aan het begin en einde jaar.
    • Verwachte omvang resultaat.
    • Eventuele risico’s.
  • Van toepassing BBV voor GR’s met rechtspersoonlijkheid.
    • Heldere begroting en adequate toelichting.
    • Geen verplichte opname beleidsindicatoren.
    • Wel taakvelden en financiële kengetallen.
    • Eenduidig inzicht in beleidsresultaten en beleids- en financiële risico’s.
  • Voor private verbonden partijen
    • Afzonderlijke afspraken maken over informatieverschaffing.

Grondbeleid – BBV art 16

  • Paragraaf van belang vanwege:
    • Financieel belang en risico’s
    • Relatie met de doelstellingen uit de programma’s
    • Ruimtelijke ordening en economie
  • Paragraaf bevat tenminste:
    • Visie in relatie met realisatie met de doelstellingen van de programma’s in de begroting.
    • Wijze van uitvoering grondbeleid: actief of passief.
    • Actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie.
    • Onderbouwing winstneming.
    • Beleidsuitgangspunten reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s.
  • Vanwege belang grondbeleid (*1) is een paragraaf ingesteld en zijn er notities uitgebracht.

(*1) Bij de opleiding BBV verdieping wordt uitvoerig ingegaan op het grondbeleid in het BBV.

Andere Onderdelen in de Begroting

Overzicht van baten en lasten – BBV art 17

  • Overzicht baten en lasten bevat
    • Per programma(onderdeel) de raming van baten en lasten en het saldo daarvan.
    • Overzicht algemene dekkingsmiddelen.
    • Overzicht van de kosten van overhead.
    • Bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting.
    • Het bedrag voor onvoorzien.
    • Geraamde totaal van baten en lasten.
    • Beoogde toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves per programma.
    • Geraamde resultaat.

Toelichting baten en lasten

  • Toelichting baten en lasten bevat tenminste (art. 19)
    • Gerealiseerde bedrag voor vorig jaar, geraamde bedrag vorig jaar na wijziging, geraamde bedrag van het begrotingsjaar.
    • Gronden van de ramingen en bij aanmerkelijke verschillen in verschillende jaren oorzaken aangeven.
    • Overzicht van de incidentele baten en lasten per programma, belangrijke verschillen specificeren.
    • Overzicht van de beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves.

Art. 20 BBV uiteenzetting Financiële Positie

De uiteenzetting van de financiële positie bevat:

  1. Een raming voor het begrotingsjaar van de financiële gevolgen van het bestaande en nieuwe beleid dat in de programma’s is opgenomen;
  2. Een geprognosticeerde begin- en eindbalans van het begrotingsjaar, die ten minste de posten bevat om het EMU-saldo te kunnen berekenen, en
  3. het EMU-saldo over het vorig begrotingsjaar en de berekening van het geraamde bedrag over het begrotingsjaar alsmede het jaar volgend op het begrotingsjaar.

Afzonderlijk aandacht wordt tenminste besteed aan:

  1. De jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume;
  2. De investeringen; onderscheiden in investeringen met een economisch nut en investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut;
  3. De financiering;
  4. De stand en het gespecificeerde verloop van de reserve;
  5. De stand en het gespecificeerde verloop van de voorzieningen.
  • Toelichting financiële positie (art. 21)
    • Gronden waarop ramingen zijn gebaseerd en de motivering daarvan.
    • Op belangrijke ontwikkelingen t.o.v. uiteenzetting financiële positie van het vorig begrotingsjaar.

Rapportages

Rapportages

  • Rapportages zijn bijsturings- en geen verantwoordingsdocumenten!
    • Bijstelling van beleid is namelijk nog mogelijk
    • Dikwijls in de vorm van voortgangsrapportages.
  • Rapportages op verschillende niveau’s:
    1. Programmarapportage (proraps; vaak ook beraps genoemd)
      • College aan de Raad op basis van begroting.
    2. Bestuursrapportages (beraps)
      • Directie aan College op basis van taakvelden.
    3. Managementrapportages (maraps)
      • Budgethouder aan secretaris/directie op basis van werkplan / afdelingsplan

Rapportages aan de Raad

  • Rapportages aan de Raad zoals bijvoorbeeld Beraps zijn geen verplichte documenten (*1).
  • Keuze tussen voortgangs- of een afwijkingenrapportage.
  • Incidentele informatievoorziening blijft nodig.
  • Wordt in verordening art. 212 Gw geregeld; hierin wordt ook aard, samenstelling en frequentie bepaald.
  • Indeling aansluiten op begroting is zeer gewenst i.v.m. herkenbaarheid.
  • Toelichting afwijkingen op beleidsniveau, belangrijkste financiële afwijkingen in de begroting (incidenteel en structureel) en op de uitvoering van de investeringen.
  • Toelichting op de risico’s.
  • Hoofdlijnen van (nieuwe) ontwikkelingen en bestuurlijke beslispunten (bijsturing).

(*1) Er is wel een informatieplicht voor het College aan de Raad (art. 169 Gw).

Informatiepiramide

Raad
‘WAAROVER’
Beleids(effecten)informatie
Doelen
Coalitieakkoord
Collegeplan/meerjarenbeleidsplan
Kadernota
Begroting
Prorap/Berap
Jaarrekening en -verslag
College
‘WAT’
Uitvoeringsinformatie
Taakvelden
Taakvelden (begroting)
Berap
Taakvelden (realisatie)
Directie
‘HOE’
Afdelingen
Beheersinformatie
Processen en middelen
Afdelingsplannen
Marap
Afdelingsrealisatie

Begrotingswijzigingen

Begrotingswijzigingen art. 192 lid 1 Gw en BBV art. 18

  • Begrotingswijzigingen zijn wijzigingen over geld én/of beleid
    • (voor aanpassingen binnen het programma (beleid en/of beheer) hoeft de begroting niet te worden gewijzigd tenzij de doelstellingen worden aangepast)
    • mutatie en nieuwe geraamde bedrag
  • Raad stelt begrotingswijziging vast
    • Begrotingswijzigingen kunnen tot uiterlijk 31/12 van het lopende jaar door de Raad worden vastgesteld.
  • Toevoegingen/onttrekkingen bestemmingsreserve moeten in de begroting of via begrotingswijziging zijn opgenomen.
  • Wijzigingen in taakvelden is besluit College, administratieve wijzigingen kan via memoriaal.

Schematisch begrotingswijzingen

Raad stelt vast (tot uiterlijk 31-12)College stelt vast
Wijzigingen baten en lasten op totaal programma.
Als bedrag niet wijzigt maar wel de doelstellingen in een programma.
Wijzigingen baten en lasten van taakvelden/producten binnen en programma (totalen baten en lasten van een programma wijzigen niet).
Dit alleen als Raad autoriseert op een lager niveau dan programma’s.
Wijzigingen baten en lasten van taakvelden/producten binnen een programma (totalen baten en lasten van een programma wijzigen niet).
Toevoegingen en onttrekkingen aan/uit reserves gaat altijd via de Raad.
Wijzigingen op afdelingsniveau (binnen taakvelden/producten) is bevoegdheid van budgetverantwoordelijke.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *